producten
diensten
voorbeelden
producten
diensten
voorbeelden

Project Veiligheid in het Jeugd- en Jongerenwerk
In 2002 leidde Henk Claessen (toen nog in dienst van Symbiose) in opdracht van Verenigde Jeugdclubs Limburg, Jong Nederland Limburg en Jongerenvereniging KPJ-Limburg het project "Veiligheid in het jeugdwerk". De werkmap "Veiligheid in het jeugd- en jongerenwerk, van muggensteek tot Arbowet".
Nog steeds is er vanuit heel Nederland veel vraag naar deze werkmap.
De Map is ook toepasbaar op alle andere vormen van vrijwilligerswerk.

In het blad Antwoord van Symbiose verscheen het volgende artikel.


Van muggensteek tot Arbowet
jeugd- en jongerenwerk zet in op veiligheid

JJOL heeft een handleiding met cd-rom uitgebracht om de veiligheid in het jeugd- en jongerenwerk te vergroten. De handleiding is een product van de directe samenwerking tussen drie aangesloten organisaties: initiatiefnemer Jong Nederland Limburg, Jongerenvereniging KPJ Limburg en Verenigde Jeugdclubs Limburg. Woordvoerder John Wilbers is trots op het resultaat. "In deze map bundelen we de kennis en ervaring van allerlei groepen en organisaties. Ringband en cd-rom zorgen ervoor dat nieuwe ontwikkelingen snel kunnen worden toegevoegd en dat voorbeeldformulieren, tests en veiligheidsvignetten in gewenst formaat en aantal kunnen worden geprint."
Aanleiding voor de map vormt een dodelijk ongeval bij een jeugdorganisatie in Horst-America. Een traumatische ervaring die bij alle betrokkenen hard aankwam. De koepelorganisaties hebben daarop besloten het thema veiligheid direct op een professionele manier aan te pakken.
"Hoe kunnen we een dergelijk ongeluk in de toekomst voorkomen, dat was de vraag die we ons stelden,' zegt John Wilbers. ‘Er was al veel materiaal over veiligheid en regelgeving, maar het lag verspreid over een groot aantal organisaties. Het was zaak een en ander te bundelen. De recente aanscherping van de Arbowet heeft ons in dat streven gesterkt. In het verleden werd voor het vrijwilligerswerk nog wel eens een oogje dichtgeknepen. Jeugdorganisaties moeten verplicht een risico-inventarisatie uitvoeren en een verbeterplan maken om tekortkomingen aan te pakken. Organisaties die hier niet aan voldoen kunnen worden beboet. Bij de samenstelling van de handleiding hebben we met die eisen rekening gehouden. Jeugd- en jongerenorganisaties kunnen nu zelf nagaan wat er schort en de nodige preventieve maatregelen nemen."
Ontwikkeling
In eerste instantie dachten we aan een folder over gevaarlijke situaties en veiligheid. Vrij snel werd duidelijk dat dit beslist onvoldoende was. De clubs wilden een uitgebreide bundeling van informatie met veel praktische tips. Gelukkig hoefden de samenstellers het wiel niet opnieuw uit te vinden. Probleem was alleen dat informatie door diffuse vaktaal en juridisch jargon vaak onleesbaar was. Twee fondsen, het VSB-fonds en Stichting Kinderpostzegels Nederland, bleken bereid financieel bij te springen. Symbiose heeft een flinke bijdrage geleverd door een groot deel van de inventarisatie, het verzamelen en herschrijven van informatie, en de samenstelling voor haar rekening te nemen. Uiteindelijk hebben Léon Hoenen van Jong Nederland Limburg, Karin Duijsters van de KPJL en John Wilbers (ambtelijk secretaris VJL) vele uren gestoken in het becommentariëren van de aangeleverde stukken.
John Wilbers: "Natuurlijk is ook bij de clubs het thema veiligheid niet onbekend. Ze doen vaak al veel. Zo bezoeken consulenten van de NUSO aangesloten organisaties en adviseren over veiligheidsaspecten. Scouting Nederland heeft een eigen arbocheck ontwikkeld met diverse onderwerpen als veiligheid van het gebouw, outdooractiviteiten, groepsvervoer en vrijwilligersbeleid. Aan de hand van lijsten kan je een en ander systematisch controleren. Daarmee ben je er echter niet. Op het moment dat je inzichtelijk hebt waar de problemen liggen, moet je ook de noodzakelijke vervolgstappen zetten. Onze map geeft daar met tips en oplossingen richting aan."
Toekomst
John Wilbers omschrijft de map met enige nadruk als een ‘tussenproduct'. "Met vragen, opmerkingen en tips uit het veld kunnen we de handleiding verder verbeteren. Daarom roep ik de clubs ook op dingen waar ze tegenaan lopen en die aanpassing verdienen aan ons door te geven. Bovendien houden we eventuele veranderingen in wet- en regelgeving in de gaten. Daarover zullen wij onze lid-organisaties informeren."
Een belangrijk onderdeel van het project vormt het opleiden van veiligheidsconsulenten die op afroep bij de clubs zullen langsgaan. Die consulenten zijn dan als het ware een mobiele helpdesk waar clubs met hun vragen terechtkunnen. Wilbers wil die helpdesk vanaf 2003 opnemen in de reguliere begroting. In het projectplan is opgenomen dat de map ook landelijk wordt uitgevent. Dat betekent dat er binnenkort een actiefolder wordt gemaakt die breed verspreid zal worden onder clubs en organisaties in het land. Wilbers: "Ik denk dat de map ook uitstekend geschikt is voor sportverenigingen en het onderwijs. Ook die organisaties hebben baat bij de preventieve werking die van een goede risico-inventarisatie uitgaat. Je kunt eigenlijk zeggen dat zo'n map iedereen scherp houdt."
Zorg voor elkaar
Tussen thema's als ‘de veiligheid van het gebouw', ‘veiligheid bij activiteiten' en ‘hoe te handelen bij calamiteiten' die uitgebreid in de map worden besproken, is het onderwerp ‘zorg voor elkaar' een opvallend thema. Wilbers: "Vaak wordt vergeten dat ‘zorg voor elkaar' een basisvoorwaarde is voor veiligheid. Het heeft te maken met de sfeer binnen een club. Een goede sfeer hangt direct samen met een positieve omgangshouding, met openheid, met onderlinge verantwoordelijkheid.
‘Veel veiligheidsaspecten kun je vrij makkelijk controleren. ‘Zorg voor elkaar' gaat vaak over zaken die niet direct zichtbaar zijn. Toch heb je als je bij een club binnenkomt meestal vrij snel in de gaten hoe de sfeer is. Dat voel je. De map geeft tips hoe je de sfeer verder kunt verbeteren. Waarbij ik er nogmaals met nadruk op wil wijzen dat veiligheid binnen een club niet alleen een zaak is van het bestuur, maar van iedereen. Écht zorg voor elkaar dus. Daar gaat het om."
De map ‘Veiligheid in het jeugd- en jongerenwerk', met cd-rom, kost niet-leden 25 euro, leden 12,50 euro (exclusief verzendkosten). U kunt de map bestellen bij:
Jong Nederland Limburg, (046) 485 99 09, Verenigde Jeugdclubs Limburg/ Jongerenvereniging KPJ-Limburg, (0475) 31 51 51.

Symbiose heeft samen met de professionals van de drie organisaties deze werkmap samengesteld. Ook verzorgde Symbiose bij de presentatie van de werkmap workshops over de thema's Arbowet en vrijwilligerswerk, Accommodatie en veiligheid, Veiligheid van activiteiten en Omgaan met elkaar.